ศูนย์เรียนรู้เด็กไทยแก้มใส

ขั้นตอนกระบวนการดำเนินงานของโครงการปฏิบัติการ 21 วัน ลดหวาน มัน เค็ม เปลี่ยนวิถี เพื่อสุขภาพที่ดีกว่า ได้ดังนี้ 1. วิเคราะห์ปัญหาและภาวะโภชนาการ เริ่มต้นด้วยการศึกษาวิเคราะห์ปัญหาเกี่ยวกับภาวะโภชนาการของกลุ่มเป้าหมาย เพื่อนำข้อมูลมาใช้ในการวางแผนการดำเนินโครงการ 2. จัดทำโครงการปฏิบัติการ 21 วัน ลดหวาน มัน เค็ม เปลี่ยนวิถี เพื่อสุขภาพที่ดีกว่า กำหนดแนวทางและรูปแบบกิจกรรมของโครงการ เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารให้เหมาะสมต่อสุขภาพ 3. ชั่งน้ำหนักและวัดส่วนสูงเพื่อจัดกลุ่มนักเรียน ดำเนินการชั่งน้ำหนักและวัดส่วนสูงของนักเรียน โดยบันทึกข้อมูลผ่านระบบ KidDiary School และจัดกลุ่มนักเรียนตามภาวะโภชนาการ เช่น กลุ่มอ้วน ผอม และเตี้ย 4. เข้าร่วมกลุ่มไลน์ของโครงการ จัดตั้งกลุ่มไลน์ที่ประกอบด้วยนักเรียน เพื่อนสนิท ผู้ปกครอง ครูโภชนาการ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข และครูประจำชั้น เพื่อใช้เป็นช่องทางในการสื่อสารและติดตามผล โดยมีการ ส่งชุดข้อมูลความรู้ด้านโภชนาการ ขอความร่วมมือลดการบริโภคอาหารหวาน มัน และเค็ม รวมถึงหลีกเลี่ยงอาหารที่หยิบกินง่ายในตู้เย็น ส่งเสริมและให้กำลังใจผู้เข้าร่วมโครงการ 5. อบรมให้ความรู้ จัดกิจกรรมอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพและการเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม 6. ทำแบบสำรวจพฤติกรรมก่อนเข้าร่วมกิจกรรม ให้นักเรียนตอบแบบสำรวจเกี่ยวกับพฤติกรรมการบริโภคอาหารและการดูแลสุขภาพก่อนเริ่มกิจกรรม 7. เริ่มปฏิบัติการ 21 วัน ให้นักเรียนเริ่มดำเนินการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตามแนวทางของโครงการเป็นระยะเวลา 21 วัน พร้อมทั้งมีการบันทึกข้อมูลการปฏิบัติ 8. ประเมินผลระหว่างดำเนินกิจกรรม มีการประเมินผลเป็นระยะ โดยการสัมภาษณ์และซักถามจากนักเรียน เพื่อน ครูประจำชั้น และผู้ปกครอง รวมถึงการประเมินเพื่อเสริมแรงในวันที่ 3, 7, 14, 18 และ 21 ของการเข้าร่วมกิจกรรม 9. ทำแบบสำรวจพฤติกรรมหลังเข้าร่วมกิจกรรม หลังจากสิ้นสุดกิจกรรม ให้นักเรียนทำแบบสำรวจพฤติกรรมอีกครั้ง เพื่อเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงก่อนและหลังเข้าร่วมโครงการ 10. สรุปผล ปรับปรุง และพัฒนาโครงการ นำผลการดำเนินงานมาสรุป วิเคราะห์ และปรับปรุง โดยใช้กระบวนการ PDCA (วางแผน ปฏิบัติ ตรวจสอบ ปรับปรุงแก้ไข) ควบคู่กับกระบวนการ ADDIE/ADDIC (วิเคราะห์ ออกแบบ พัฒนา นำไปใช้ และประเมินผล) 11. วิเคราะห์และขยายผลโครงการ นำผลการดำเนินงานไปพัฒนาและขยายผล โดยอาจเพิ่มระยะเวลาปฏิบัติการเป็น 30 วัน และ 99 วัน ขยายกลุ่มเป้าหมาย เพิ่มเครือข่ายความร่วมมือ และสร้างองค์ความรู้เพื่อนำไปสู่การปฏิบัติจริงอย่างยั่งยืน

จากการดำเนินงานตามกระบวนการขั้นตอนของ ADDIE Model ในการออกแบบ ปฏิบัติการ 21 วัน ลด หวาน มัน เค็ม เปลี่ยนวิถี เพื่อสุขภาพที่ดีกว่า ซึ่งปรากฏผลจากการจัดการ เรียนรู้ ดังนี้ -นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ที่เข้าร่วม ร้อยละ 80 สามารถจัดทำปฏิบัติการ 21 วัน ลด หวาน มัน เค็ม เปลี่ยนวิถี เพื่อสุขภาพที่ดีกว่า ได้บรรลุวัตถุประสงค์ ร้อยละ 85 เป็นไปตามเป้าหมาย -นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 ที่เข้าร่วม มีความพึงพอใจในระดับ มาก จัดทำปฏิบัติการ 21 วัน ลด หวาน มัน เค็ม เปลี่ยนวิถี เพื่อสุขภาพที่ดีกว่า ร้อยละ 100 เป็นไปตามเป้าหมาย

จากการสำรวจและสัมภาษณ์นักเรียนจำนวน 68 คน ก่อนและหลังเข้าร่วมกิจกรรม “ปฏิบัติการ 21 วัน ลด หวาน มัน เค็ม เปลี่ยนวิถี เพื่อสุขภาพที่ดีกว่า” พบว่า • นักเรียน กินอาหารเช้ามากขึ้น • นักเรียน กินอาหารครบ 3 มื้อเพิ่มขึ้น • นักเรียน กินผักและผลไม้เพิ่มขึ้น • นักเรียน ลดการกินขนมหวานและเครื่องดื่มหวาน • นักเรียน ลดการเติมน้ำปลาและน้ำตาล • นักเรียน ออกกำลังกายเพิ่มขึ้น แสดงให้เห็นว่า กิจกรรม 21 วันช่วยปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของนักเรียนไปในทางที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน

ผลการสัมภาษณ์โดยรวมของนักเรียน จากการสัมภาษณ์นักเรียนจำนวน 68 คน หลังจากเข้าร่วมกิจกรรม ปฏิบัติการ 21 วัน ลด หวาน มัน เค็ม เปลี่ยนวิถี เพื่อสุขภาพที่ดีกว่า พบว่า นักเรียนส่วนใหญ่มีความรู้ ความเข้าใจ และพฤติกรรมการบริโภคที่ดีขึ้น โดยสรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้ 1. ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับอาหาร นักเรียนส่วนใหญ่ให้ข้อมูลว่า หลังจากเข้าร่วมกิจกรรมทำให้มีความรู้เกี่ยวกับการเลือกบริโภคอาหารมากขึ้น โดยเข้าใจว่าอาหารที่มีรสหวาน มัน และเค็มมากเกินไปส่งผลเสียต่อสุขภาพ เช่น ทำให้อ้วน เกิดโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และโรคหัวใจ นักเรียนสามารถอธิบายหลักการเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม เช่น การกินผัก ผลไม้ และอาหารที่มีประโยชน์ให้มากขึ้น 2. การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการกิน จากการสัมภาษณ์พบว่า นักเรียนส่วนใหญ่พยายามปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภค เช่น • ลดการซื้อขนมหวาน น้ำอัดลม และขนมขบเคี้ยว • รับประทานผักและผลไม้มากขึ้น • พยายามรับประทานอาหารเช้าอย่างสม่ำเสมอ • ลดการเติมน้ำปลา น้ำตาล หรือเครื่องปรุงรสเพิ่มเติมในอาหาร นักเรียนหลายคนให้ข้อมูลว่า เมื่อเข้าร่วมกิจกรรมแล้วทำให้ตระหนักถึงผลกระทบต่อสุขภาพ จึงพยายามปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตนเอง 3. การมีส่วนร่วมในกิจกรรม นักเรียนส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่ากิจกรรมมีความน่าสนใจ สนุก และสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง เช่น กิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับโภชนาการ การติดตามพฤติกรรมการกิน และกิจกรรมรณรงค์ลดหวาน มัน เค็ม ทำให้นักเรียนมีแรงจูงใจในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตนเอง 4. ผลที่เกิดขึ้นกับนักเรียน นักเรียนหลายคนให้ข้อมูลว่าหลังจากเข้าร่วมกิจกรรม รู้สึกว่ามีสุขภาพดีขึ้น เช่น • รู้สึกกระปรี้กระเปร่ามากขึ้น • รับประทานอาหารได้เหมาะสมขึ้น • มีการออกกำลังกายมากขึ้น • ลดการกินขนมและเครื่องดื่มหวานลง

1. ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ นักเรียนส่วนใหญ่เสนอว่า กิจกรรมลักษณะนี้ควรจัดอย่างต่อเนื่อง เพราะช่วยให้เกิดความตระหนักในการดูแลสุขภาพ และควรมีการรณรงค์ให้ผู้ปกครองและนักเรียนในระดับชั้นอื่น ๆ เข้าร่วมกิจกรรมด้วย เพื่อส่งเสริมการมีสุขภาพที่ดีของนักเรียนในโรงเรียน

สรุปผลการสัมภาษณ์ จากการสัมภาษณ์โดยรวม พบว่า กิจกรรม ปฏิบัติการ 21 วัน ลด หวาน มัน เค็ม สามารถช่วยให้นักเรียนเกิดความรู้ ความเข้าใจ และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคไปในทางที่ดีขึ้น โดยนักเรียนมีแนวโน้มลดการบริโภคอาหารหวาน มัน และเค็ม และหันมารับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพมากขึ้น จากความคิดเห็นของนักเรียน สามารถสรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้ สิ่งที่นักเรียนพึงพอใจมากที่สุด 1. กิจกรรมมีความสนุกและสามารถปฏิบัติได้จริงในชีวิตประจำวัน 2. ได้เรียนรู้เกี่ยวกับการเลือกกินอาหารที่ดีต่อสุขภาพ 3. ทำให้ตระหนักถึงโทษของการกินอาหารหวาน มัน และเค็มมากเกินไป 4. ทำให้เกิดแรงจูงใจในการดูแลสุขภาพของตนเอง 5. มีกิจกรรมติดตามผลและบันทึกพฤติกรรม ทำให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของตนเอง ข้อเสนอแนะเพื่อพัฒนาโครงการ 1. ควรจัดกิจกรรมลักษณะนี้อย่างต่อเนื่องทุกปี 2. ควรขยายโครงการไปยังนักเรียนระดับชั้นอื่น 3. เพิ่มกิจกรรมเกี่ยวกับการออกกำลังกายและการทำอาหารสุขภาพ 4. เพิ่มสื่อหรือเกมการเรียนรู้เกี่ยวกับโภชนาการ


สรุปผลการประเมิน จากการประเมินความพึงพอใจของนักเรียนจำนวน 68 คน พบว่า นักเรียนมีความพึงพอใจต่อโครงการ ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.51) โดยเฉพาะด้าน • การตระหนักถึงผลเสียของการบริโภค หวาน มัน เค็ม • ความสามารถในการนำความรู้ไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน • การจัดกิจกรรมและการให้คำแนะนำของผู้จัดโครงการ แสดงให้เห็นว่า โครงการปฏิบัติการ 21 วัน ลด หวาน มัน เค็ม สามารถส่งเสริมความรู้ ความตระหนัก และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้านสุขภาพของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ